To Bardziej Skomplikowane

#50 - Umysł bez mózgu? Mechanizmy, złożoność i inteligencja grzybni | prof. Marta Wrzosek

W dzisiejszym odcinku rozmawiam z prof. dr hab. Martą Wrzosek - wybitną mykolożką, pracującą na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego.
Myślę, że grzyby to naprawdę fascynujące organizmy. Pomimo że stanowią jedną z największych i najbardziej zróżnicowanych grup organizmów na Ziemi, okazuje się, że wciąż wiemy o nich zaskakująco mało. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać właśnie na ich temat z prof. Martą Wrzosek - mykolożką związaną z Wydziałem Biologii oraz Ogrodem Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego, a także popularyzatorką nauki. Rozmawiamy o mechanizmach działania i złożoności grzybni, koncepcji "internetu lasu" i tym, czy broni się ona naukowo, a także o tym, czy grzyby można uznawać za inteligentne.-------Prof. dr hab. Marta Wrzosek to polska mykolożka, pracująca na Wydziale Biologii oraz w Ogrodzie Botanicznym Uniwersytetu Warszawskiego. W swojej pracy badawczej zajmuje się m.in. ekologią, różnorodnością i ewolucją grzybów, a także ich niezwykle skomplikowanymi interakcjami z innymi organizmami. Jest współzałożycielką i byłą prezeską Polskiego Towarzystwa Mykologicznego. Oprócz pracy stricte naukowej, prof. Wrzosek jest znakomitą popularyzatorką wiedzy o mykologii – m.in. współautorką świetnie przyjętej książki "W czym grzyby są lepsze od ciebie?", w której udowadnia, jak bardzo wyrafinowany i wciąż nieodkryty jest świat tych organizmów.Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Wrzosekhttps://www.ogrod.uw.edu.pl/zespol/prof-dr-hab-marta-wrzosek/-------Rozdziały:
Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:05 Czym jest grzybnia00:03:12 Budowa sieci i strzępki00:06:51 Zmiany ewolucyjne00:10:37 Komunikacja w grzybni00:16:10 Sygnały elektryczne00:23:41 Grzybnia pod mikroskopem00:27:59 Wzrost strzępek00:31:16 Internet Lasu00:42:29 Krytyka Internetu Lasu00:49:57 Ekonomia wymiany z roślinami00:56:20 Inteligencja grzybów00:59:49 Ekologia behawioralna01:06:13 Zmysły chemiczne01:09:34 Reakcja na światło01:15:09 Zachowania emergentne--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

#49 - Jak mózg rozumie matematykę? I dlaczego się jej boimy | prof. Mateusz Hohol

W tym odcinku moim gościem jest prof. Mateusz Hohol - kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" i dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych UJ. Myślę, że można pokusić się o stwierdzenie, że rozwój matematyki jest jednym z najważniejszych filarów naszego postępu technologicznego, a co za tym idzie - społecznego. Pojawia się tutaj oczywiste pytanie: jak to się dzieje, że nasze mózgi zdolne są do uprawiania matematyki? Jest to fascynujące nie tylko samo w sobie, ale również dlatego, że edukacja matematyczna bardzo silnie koreluje z dobrostanem społecznym i indywidualnym. W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym w ogóle jest matematyka z perspektywy naszego umysłu. Zgłębiamy korelaty neuronalne, analizujemy wpływ sztucznej inteligencji, a także rozkładamy na czynniki pierwsze zjawisko lęku przed matematyką, odpowiadając na pytanie, dlaczego walka z nim jest tak kluczowa.--------Prof. Mateusz Hohol to kognitywista, autor książki "Umysł matematyczny" oraz dyrektor Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej bada, jak architektura poznawcza naszego mózgu radzi sobie z abstrakcją i matematyką. Obecnie kieruje prestiżowym, finansowanym przez Unię Europejską projektem badawczym, który ma na celu dogłębne zrozumienie mechanizmów lęku przed matematyką.Strona: https://hohol.pl/The Mathematical Cognition and Learning Lab: https://mcll.uj.edu.pl/-------00:00:00 Wstęp00:01:28 Wymyślana czy odkrywana?00:09:46 Ewolucja a liczby w mózgu00:13:25 Zespół Gerstmanna 00:15:36 Ucieleśnione poznanie00:23:16 Recykling neuronalny00:25:52 Mózg matematyka vs mózg amatora00:30:23 Myślenie abstrakcyjne noworodków00:34:49 Sztuczna inteligencja00:40:38 Efekt dystansu numerycznego00:48:28 AI i dowody komputerowe00:53:50 Biologia lęku przed matematyką00:57:58 Blokada pamięci roboczej01:00:26 Życiowe konsekwencje lęku01:06:29 Skąd bierze się lęk przed matematyką?01:11:05 Jak sobie radzić ze stresem?01:14:23 Mit męskiego umysłu ścisłego01:16:38 Podsumowanie-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

#48 - Czy istnieje prawdziwy przypadek? Fizyka kwantowa, chaos i wolna wola | dr hab. Michał Eckstein

W tym odcinku moim gościem jest dr hab. Michał Eckstein - fizyk z Instytutu Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Przyznam, że dla mnie koncepcje determinizmu i losowości zawsze były niesamowicie ciekawe. Pomijając już nawet sam problem wolnej woli, to pytanie, czy wszystko zawsze ma swoją przyczynę, czy jednak na jakimś fundamentalnym poziomie ujawnia się losowość, zawsze wydawało mi się fascynujące w kontekście zrozumienia naszego świata. Oczywiście mechanika kwantowa rzuca całkowicie nowe światło na ten problem, dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać na ten temat z dr. hab. Michałem Ecksteinem - fizykiem z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Rozmawiamy właśnie o losowości zarówno na poziomie makro, jak i kwantowym, determinizmie, ale także o chaosie, problemie pomiaru, twierdzeniu Bella, a także o wolnej woli.-------Dr hab. Michał Eckstein to fizyk pracujący obecnie w Instytucie Fizyki Teoretycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swojej pracy naukowej skupia się on na matematycznych i pojęciowych wyzwaniach współczesnej fizyki teoretycznej, ze szczególnym uwzględnieniem mechaniki kwantowej oraz poszukiwania odpowiedzi na to, jak na fundamentalnym poziomie działa nasza rzeczywistość.-------Rozdziały:00:00 Wstęp01:08 Losowość w fizyce klasycznej02:21 Chaos deterministyczny04:44 Obliczalność w praktyce i teorii10:22 Losowość w mechanice kwantowej16:25 Problem pomiaru20:08 Twierdzenie Bella31:42 Niezależność pomiarowa42:41 Czy redukcjonizm ma sens?49:07 Wolna wola i modele w fizyce-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że analityczne i merytoryczne rozmowy są w internecie potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby pomóc temu materiałowi w przebiciu się przez algorytmy.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

#47 - Fizyka społeczna, emergencja, media społecznościowe i AI | prof. Julian Sienkiewicz

W tym odcinku moim gościem jest prof. Julian Sienkiewicz - fizyk z Politechniki Warszawskiej, badacz układów złożonych oraz dynamiki społecznej.
Myślę, że wszyscy zdajemy sobie sprawę, że rządzą nami wpływy, których do końca nie rozumiemy. Mam tu na myśli algorytmy mediów społecznościowych, presję grupy, nasze niewidoczne powiązania sieciowe, czy wreszcie szersze normy kulturowe i prawo. Pojawia się tutaj pytanie: jak te siły działają na całe społeczności i czy mamy dobre narzędzia, żeby to trafnie opisywać?Okazuje się, że jednym z podejść może być zastosowanie metod znanych z fizyki. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Julianem Sienkiewiczem, fizykiem z Politechniki Warszawskiej, zajmującym się modelowaniem społeczeństw i opinii oraz sieciami złożonymi. Rozmawiamy właśnie o zachowaniach społecznych i tym, jak możemy je opisywać, ale także o złożoności, emergencji oraz wpływie mediów społecznościowych i sztucznej inteligencji.--------prof. Julian Sienkiewicz to fizyk z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej. Jego zainteresowania naukowe skupiają się wokół układów złożonych, dynamiki opinii publicznej, teorii sieci oraz wykorzystania sztucznej inteligencji. Jest autorem kilkudziesięciu publikacji naukowych badających zachowania systemów makroskopowych, w tym ewolucji opinii w społeczeństwie.Strona: https://jsienkiewicz.pl-------Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Jak bardzo można zredukować człowieka?06:46 Wpływ pojedynczych jednostek08:57 Chaos w modelach11:28 Przejścia fazowe14:51 Samoorganizacja19:47 Emergencja i przyczynowość odgórna25:59 Redukowalność obliczeniowa31:34 Wpływ mediów społecznościowych47:13 Wpływ sztucznej inteligencji-------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

#46 - Czasoprzestrzeń, fale grawitacyjne i przyszłość fizyki | prof. Tomasz Bulik

W tym odcinku moim gościem jest prof. Tomasz Bulik - astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego.
Obraz czasoprzestrzeni wyłaniający się z ogólnej teorii względności jest niewątpliwie jednym z najważniejszych kroków w historii nauki. Okazało się, że o czasie i przestrzeni możemy myśleć jako o jednym bycie, który dodatkowo ulega odkształceniom. Jednak zrozumienie tego, czym jest czasoprzestrzeń, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe, jako że nadal nie potrafimy połączyć mechaniki kwantowej z teorią Einsteina. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Tomaszem Bulikiem, astrofizykiem oraz dyrektorem Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Rozmawiamy właśnie o czasoprzestrzeni, falach grawitacyjnych, a także eksperymentach, które mogą pomóc w lepszym zrozumieniu jej natury.-------Prof. Tomasz Bulik to astrofizyk oraz dyrektor Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego. Jest członkiem korespondentem Polskiej Akademii Nauk oraz współzałożycielem centrum astrofizyki cząstek AstroCeNT. Brał bezpośredni udział w pierwszej, historycznej detekcji fal grawitacyjnych w ramach międzynarodowej współpracy badawczej wokół detektorów LIGO i VIRGO.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_BulikStrona OAUW: https://www.astrouw.edu.pl/~tb/--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Ogólna teoria względności03:38 Czym jest czasoprzestrzeń?11:59 Rozszerzanie się wszechświata19:27 Modele kosmologiczne24:26 Fale grawitacyjne27:05 Układy podwójne30:56 Czym jest czas?41:11 Przyszłość fizyki--------Nazywam się Michał Szyc, a to jest podcast "To Bardziej Skomplikowane". Jeśli uważasz, że takie rozmowy są potrzebne, zostaw subskrypcję i łapkę w górę, aby wesprzeć ten materiał w algorytmach.Wsparcie projektu (Patronite): https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane

#45 - Czy "Ja" to iluzja? Naukowe oblicze medytacji, CBT i psychodeliki | prof. Paweł Holas

Moim dzisiejszym gościem jest prof. Paweł Holas, lekarz psychiatra, profesor na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, certyfikowany terapeuta poznawczo-behawioralny oraz uznany ekspert mindfulness.
Pomimo, że wiemy coraz więcej o fizycznym działaniu naszego mózgu, wciąż nie potrafimy odpowiedzieć na absolutnie fundamentalne pytanie: dlaczego z tej plątaniny neuronów w ogóle wyłania się jakiekolwiek świadome doświadczenie? To natomiast rodzi kolejny problem: czy umysł można badać tylko od zewnątrz, czy także od środka? A jeśli tak, to jakie wnioski można wyciągnąć na temat jego natury? W dzisiejszym odcinku rozmawiamy o tym, czym z naukowego punktu widzenia jest (i czym nie jest) medytacja i mindfulness, poczuciu "ja",  terapii poznawczo-behawioralnej a także psychodelikach. 
Rozdziały:00:00 Wstęp00:55 Błędy w myśleniu o mindfulness06:00 Utożsamienie z myślami21:36 Rola nauczyciela28:03 Iluzja poczucia "ja"42:36 Terapia poznawczo-behawioralna51:53 Psychodeliki

#44 - Czy matematykę wymyślamy, czy odkrywamy? | prof. Dawid Kielak

W tym odcinku moim gościem jest prof. Dawid Kielak - wybitny matematyk z Oksfordu i laureat prestiżowej Nagrody Whiteheada. Matematyka niewątpliwie stanowi nasze najważniejsze narzędzie do opisywania Wszechświata. Jednak czy to oznacza, że Wszechświat jest matematyczny i czym tak właściwie jest matematyka?Rozmawiamy o tym, czy matematyka jest obliczeniowa, jak sztuczna inteligencja wpływa na pracę matematyków, o teorii grup, związkach z fizyką, emergencji w matematyce, a także o tym, czy matematyka jest wymyślana, czy odkrywana.--------Prof. Dawid Kielak - polski matematyk, profesor matematyki czystej w Instytucie Matematycznym Uniwersytetu Oksfordzkiego.Jest znany z przełomowych prac w dziedzinie geometrycznej teorii grup. To właśnie on sformułował twierdzenie matematyczne pozwalające na rozpoznanie przestrzeni, które po drobnych modyfikacjach zachowują się jak czasoprzestrzeń w teorii względności Einsteina. W 2022 roku jako pierwszy Polak w historii otrzymał niezwykle prestiżową Whitehead Prize (przyznawaną przez Londyńskie Towarzystwo Matematyczne). W 2023 roku został dodatkowo uhonorowany międzynarodową nagrodą Frontiers of Science Award za badania nad "symetrią wszystkich symetrii".Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Dawid_KielakOxford: https://people.maths.ox.ac.uk/kielak/--------Rozdziały:00:00 Wstęp00:37 Obliczanie a zrozumienie05:22 AI w matematyce14:11 Teoria grup27:26 Topologia a grupy33:38 Symetrie36:02 Specyfika 3 i 4 wymiarów39:39 Emergencja w matematyce45:34 Czy matematykę odkrywamy czy wymyślamy?
 

#43 - Czy umysł to tylko skomplikowany algorytm? Modelowanie mózgu | prof. Daniel Wójcik

W tym odcinku moim gościem jest prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk i neurobiolog z Instytutu Nenckiego. Myślę, że żyjemy w czasach, w których wszystko staje się danymi, a naukę zdominował paradygmat przetwarzania informacji. Nie inaczej jest z najbardziej skomplikowanym znanym nam narządem we Wszechświecie, czyli ludzkim mózgiem. Próby jego modelowania rodzą jednak fascynujące pytanie: czy nasz umysł to po prostu bardzo złożony algorytm? Z profesorem Wójcikiem rozmawiamy o obliczeniowym podejściu do zrozumienia ludzkiego układu nerwowego, zjawisku emergencji, a także o tym, czego uczy nas sztuczna inteligencja. Na co dzień profesor łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc cyfrowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych.
-------
Prof. Daniel Wójcik - fizyk, neuroinformatyk oraz neurobiolog. Na co dzień kieruje Pracownią Neuroinformatyki w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego PAN. W swojej pracy badawczej łączy rygor matematyki i fizyki z biologią, tworząc obliczeniowe modele mózgu i badając przepływ informacji w sieciach neuronowych.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Daniel_W%C3%B3jcikInstytut Nenckiego: https://nencki.edu.pl/pl/people/wojcik-daniel/
-------
Rozdziały:00:00 Wstęp00:40 Obliczeniowe podejście01:34 Czym jest informacja?03:13 Co robi mózg?13:02 Problem odwrotny19:30 Jak testować modele?29:46 Korelacja a przyczynowość31:42 Emergencja i synchronizacja47:12 Sztuczna inteligencja i przyszłość

#42 - Czarne dziury, gwiazdy neutronowe i sztuczna inteligencja | prof. Michał Bejger

Czarne dziury i gwiazdy neutronowe to miejsca, w których znana nam fizyka po prostu przestaje działać. Jednak okazuje się, że nie pozostajemy całkiem bezradni i dzięki nowym technologiom, takim jak sztuczna inteligencja, możemy coraz lepiej badać te tajemnicze obiekty. O tym, jak algorytmy pomagają nam dziś "słyszeć" zmarszczki czasoprzestrzeni, czym są gwiazdy neutronowe i czarne dziury oraz jak używana jest sztuczna inteligencja, rozmawiam z profesorem Michałem Bejgerem, astrofizykiem z Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk.---------W TYM ODCINKU ZGŁĘBIAMY NASTĘPUJĄCE TEMATY: - Czym dokładnie jest gwiazda neutronowa i dlaczego materia w jej wnętrzu łamie nasze wyobrażenia o fizyce? - Gdzie leży ostateczna granica grawitacji pomiędzy zapadnięciem się gwiazdy a powstaniem czarnej dziury? - W jaki sposób sieci neuronowe i sztuczna inteligencja pomagają naukowcom modelować zderzenia najcięższych obiektów we Wszechświecie?----------Prof. Michał Bejger to astrofizyk i badacz związany z Centrum Astronomicznym im. Mikołaja Kopernika Polskiej Akademii Nauk (CAMK PAN) w Warszawie. Jego praca naukowa skupia się na badaniu ekstremalnie gęstej materii we wnętrzach gwiazd neutronowych oraz na astrofizyce fal grawitacyjnych. Jest wieloletnim członkiem międzynarodowego zespołu badawczego Virgo (ściśle współpracującego z amerykańskim LIGO), który nasłuchuje zaburzeń czasoprzestrzeni z najdalszych zakątków kosmosu. W swoich badaniach z sukcesami łączy klasyczną astrofizykę z najnowszymi metodami analizy danych, wykorzystując do tego uczenie maszynowe i algorytmy sztucznej inteligencji.Strona CAMK: https://www.camk.edu.pl/pl/staff/bejger/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:00:37 Czym są gwiazdy neutronowe?00:07:21 Z czego zbudowane są gwiazdy neutronowe?00:17:05 Hipotezy i modele00:25:54 Czarne dziury00:37:19 Fale grawitacyjne00:45:10 Sztuczna inteligencja w badaniach01:03:36 Przyszłość badań-------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#41 - Trudny problem świadomości, śpiączka i psychodeliki | prof. Marek Binder

Świadomość stanowi jedną z najbardziej fascynujących ale wciąż nierozwiązanych zagadek, z jakimi przyszło nam się mierzyć. Jednak to, że współczesna nauka nie potrafi jeszcze ostatecznie odpowiedzieć na pytanie, dlaczego świadomość w ogóle się pojawia, nie oznacza, że nie możemy badać jej mechanizmów. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Binderem zarówno o trudnym problemie świadomości, jak i o neuronalnych korelatach, badaniach nad pacjentami w śpiączce, psychodelikach, czasowej strukturze naszych doświadczeń oraz wiodących hipotezach.--------Marek Binder jest profesorem w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz kluczowym członkiem zespołu badawczego C-Lab. Jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu neuronalnych korelatów świadomości, ze szczególnym uwzględnieniem badań nad pacjentami z zaburzeniami świadomości (np. w stanie wegetatywnym) oraz analizie czasowej struktury percepcji. Udziela się także jako popularyzator nauki.Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/marek-binder-------Rozdziały:00:00 Wstęp01:11 Czym jest świadomość i trudny problem05:34 Neuronalne korelaty świadomości10:07 Świadomość w śpiączce22:31 Kiedy znika świadomość?25:13 Świadomość u zwierząt28:47 Czy świadomość potrzebuje "ja"?31:24 Psychodeliki i problem języka36:23 Struktura czasowa świadomości43:05 Dyskretna a ciągła świadomość44:43 Epifenomen i wolna wola47:45 Przyszłość badań i panpsychizm-------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/