To Bardziej Skomplikowane

#38 - Czy życie może istnieć bez wody? Alternatywna biochemia Wenus | dr Janusz Pętkowski

Pytanie o to, czy życie mogło powstać nie tylko na Ziemi, ale także na innych planetach, jest jednym z najciekawszych wyzwań naukowych. Żeby mu sprostać, musimy pokonać nie tylko bariery technologiczne, ale także zrozumieć, jakie procesy w ogóle możemy nazywać życiem i jakie warunki muszą zaistnieć, aby mogło się ono utrzymać.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Januszem Pętkowskim właśnie o tym, czym jest życie i dlaczego chmury Wenus mogą być potencjalnym miejscem poszukiwań w Układzie Słonecznym. Rozmawiamy zarówno o procesach charakterystycznych dla życia na Ziemi, jak i o tym, jak mogłyby one wyglądać w warunkach innych niż ziemskie. Poruszamy temat fosfiny, która na Ziemi występuje tylko jako produkt uboczny metabolizmu organizmów żywych lub w produkcji przemysłowej, a której sygnał został wykryty na Wenus. Mówimy także o misjach kosmicznych, które mogą pozwolić na dokonanie dokładniejszych obserwacji.--------Dr Janusz Pętkowski jest astrobiologiem związanym z Politechniką Wrocławską oraz MIT, a jego praca naukowa koncentruje się na poszukiwaniu śladów życia pozaziemskiego. Obecnie pełni także   funkcję zastępcy kierownika naukowego w projekcie Morning Star Missions, czyli inicjatywie realizującej prywatne misje kosmiczne, których celem jest badanie atmosfery Wenus w poszukiwaniu życia. Jest także autorem licznych prac naukowych, w tym współautorem słynnego artykułu o fosfinie na Wenus.Strona: https://www.januszpetkowski.com/Morning Star Missions: https://www.morningstarmissions.space/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:34 Czym jest życie?00:06:45 Życie a informacja00:17:26 Czego potrzebujemy do powstania życia?00:22:09 Czy woda jest konieczna?00:26:04 Procesy życiowe na innych planetach00:33:15 Życie na Wenus? (Fosfina, ciecze jonowe)00:51:03 Sygnatura cieczy jonowych00:55:50 Alternatywna biochemia01:08:23 Misje kosmiczne

#37 - Czy umysł to tylko obliczenia? Granice AI i świadomości | prof. Włodzisław Duch

Sztuczna inteligencja to niewątpliwie jedna z najistotniejszych i potencjalnie najbardziej rewolucyjnych technologii, z jaką przyszło nam się mierzyć. A jej skutki społeczne i ekonomiczne są właściwie niemożliwe do przewidzenia. Jednak oprócz wpływu, jaki będzie miała na społeczeństwo, pojawiają się także pytania o to, co te systemy mówią nam na temat samej natury inteligencji. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Włodzisławem Duchem właśnie o tym, czym jest inteligencja i czy możemy mówić o niej w przypadku sztucznych systemów. Rozmawiamy także o tym, jak możemy opisywać te systemy i czy ma sens mówić o ich świadomości.--------Włodzisław Duch jest profesorem nauk fizycznych specjalizującym się w sztucznej inteligencji, uczeniu maszynowym, a także w neuroinformatyce i kognitywistyce. Od lat związany jest z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie kieruje Laboratorium Neurokognitywnym. Był prezydentem Europejskiego Stowarzyszenia Sieci Neuronowych (ENNS), a także członkiem wielu innych międzynarodowych akademii i towarzystw naukowych. Jako jeden z nielicznych Polaków został wyróżniony tytułem Fellow of the International Neural Network Society. Jest także autorem licznych prac i publikacji.Wiki: https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82odzis%C5%82aw_DuchStrona: https://www.is.umk.pl/~duch/indexpl.html---------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:39 Czy inteligencja to tylko obliczenia?00:07:25 Złożoność komórek a AI00:12:13 Droga do AGI00:16:50 Problem Alignmentu00:18:40 Zrozumienie działania AI00:32:36 Język do opisu systemów AI00:42:58 Obca inteligencja00:49:50 Czy AI ma umysł?00:59:02 Świadomość w sztucznych systemach01:17:11 Najciekawsze kierunki rozwoju--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/Muzyka w podcaście: @soundsofdeafkoel ​

#36 - Czy Wszechświat dąży do chaosu? Entropia, Informacja i Emergencja | prof. Robert Hołyst

Często można usłyszeć, że entropia całego Wszechświata nieuchronnie rośnie. Jednak czy możemy stosować to pojęcie do całego Kosmosu i uznać, że dąży on do nieporządku? Sama entropia rodzi także wiele pytań o to, skąd w ogóle wzięła się niska entropia i jak to wszystko łączy się z energią czy informacją. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z profesorem Robertem Hołystem właśnie na temat entropii, informacji, energii, a także emergencji.---------Robert Hołyst jest fizykiem i profesorem w Instytucie Chemii Fizycznej Polskiej Akademii Nauk. Jego prace skupiają się na termodynamice, fizyce statystycznej oraz reakcjach biochemicznych zachodzących w żywych komórkach. Jest autorem ponad 300 publikacji naukowych, które ukazały się w najbardziej prestiżowych czasopismach, a także jednym z najczęściej cytowanych polskich naukowców.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Robert_Ho%C5%82ystIn--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:07 Czym jest entropia?09:17 Energia a entropia20:12 Czym jest informacja?26:44 Złożoność i emergencja37:56 Chaos i nieliniowość42:19 Rola obserwatora48:53 Przyszłe badania---------
Przypis: “Taniec” wskazujący lokalizację pokarmu to domena pszczół. Mrówki komunikują się głównie chemicznie, tworząc ścieżki zapachowe (feromony).

#35 - Racjonalność, AI, Wolna Wola | prof. Bartosz Brożek

Ludzie od tysięcy lat zastanawiają się, czym jest racjonalność i co to znaczy być racjonalnym. Myślę, że to pytanie wraca w dzisiejszych czasach ze szczególną siłą, zwłaszcza że jesteśmy pod ogromnym wpływem mediów społecznościowych, rosnącej polaryzacji, baniek informacyjnych, a także coraz większego udziału sztucznej inteligencji w całym krajobrazie informacyjnym. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Bartoszem Brożkiem właśnie o racjonalności, filozofii nauki, sztucznej inteligencji, a nawet o wolnej woli.---------Prof. Bartosz Brożek jest kognitywistą, filozofem, prawnikiem, a także prorektorem na Uniwersytecie Jagiellońskim. Związany jest również z Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych, którego przez wiele lat był dyrektorem. Jest autorem licznych książek z zakresu kognitywistyki, filozofii,   prawa, a także udziela się jako popularyzator nauki.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bartosz_Bro%C5%BCekProfil UJ: https://www.uj.edu.pl/struktura/wladze/prorektorzy/prorektor-rozwoj----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:09 Czym jest racjonalność?11:31 Nauka a niepewność informacji20:37 Dyskomfort niewiedzy a racjonalność29:58 Czy AI może być racjonalne?39:41 Czy ludzie mają intencje?44:00 Wolna wola

#34 - Czy stałe fizyczne naprawdę są stałe? W poszukiwaniu Nowej Fizyki | prof. Piotr Wcisło

Mechanika kwantowa i oparte na niej teorie, takie jak Model Standardowy, to obecnie najlepszy opis rzeczywistości, jaki mamy. Jednak okazuje się, że aby ten model dawał prawidłowe przewidywania, pojawiają się w nim tak zwane stałe fundamentalne. Czyli liczby, których nie da się w żaden sposób wyprowadzić z teorii, a trzeba je po prostu zmierzyć. Rodzi to oczywiście całą gamę pytań. Od takich, czy da się znaleźć inny model, z którego wynikałyby te wartości, czy te stałe zmieniają się w czasie, a także jak dokładnie potrafimy je zmierzyć. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Piotrem Wcisło właśnie o stałych fundamentalnych, pomiarach w fizyce i eksperymentach, które mogą przetrzeć szlak do “nowej fizyki”.---------Piotr Wcisło jest profesorem na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz badaczem w Krajowym Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej. Na co dzień zajmuje się ultraprecyzyjnymi pomiarami, które pozwalają testować fundamenty naszej wiedzy o wszechświecie. Jest laureatem wielu nagród za rozwój fizyki eksperymentalnej i kieruje prestiżowymi projektami badawczymi, w tym grantem Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC). Aktywnie działa także na rzecz popularyzacji fizyki.Link: https://piotrwcislogroup.umk.pl/-------Rozdziały:00:00 Wstęp i zapowiedź gościa01:30 Problem pomiaru w mechanice kwantowej14:03 Czym są stałe fundamentalne?19:36 Stałe wymiarowe vs bezwymiarowe21:39 Czy stałe fundamentalne da się wyprowadzić?25:45 Czy stałe zmieniają się w czasie?31:32 Nowe eksperymenty47:31 Czy fizyka jest w kryzysie?

#33 - Dlaczego śpimy i po co nam sny? | dr Małgorzata Hołda

Wszyscy śpimy. Jednak okazuje się, że sen wciąż pozostaje dużą zagadką naukową. Pojawia się tutaj mnóstwo pytań: dlaczego w ogóle potrzebujemy snu? Czy marzenia senne mają jakąś funkcję? Co zmienia się w pracy mózgu, kiedy śpimy, i jak to wszystko łączy się z pamięcią, uczeniem się, zdrowiem, czy nawet świadomością?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Małgorzatą Hołdą właśnie na temat wielu aspektów śnienia. Tego, jak wyglądają badania, jakie wnioski możemy z nich wyciągnąć oraz gdzie nie znamy jeszcze odpowiedzi i jakie są możliwe hipotezy. ----------Dr Małgorzata Hołda jest opiekunką Pracowni Psychologii Snu oraz adiunktem w Instytucie Psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Jej zainteresowania naukowe obejmują psychologię snu i śnienia, a także wpływ snu na procesy poznawcze.  Jest również popularyzatorką nauki.Profil UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/malgorzata-holda----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:11 Czym jest sen?00:04:13 Fazy snu00:09:32 Krótkie przebudzenia00:10:22 Praca mózgu podczas snu00:17:32 Marzenia senne00:26:13 Po co śnimy?00:36:26 Świadome sny00:41:18 Ewolucja snu00:46:52 Wpływ na pamięć i uczenie00:50:33 Wpływ na zdrowie00:58:58 Przyszłość badań i wpływ społeczny

#32 - Fizyka kwantowa: splątanie, nierówności Bella i nielokalność | prof. Jan Chwedeńczuk

Mechanika kwantowa jest naprawdę dziwna. Sam Richard Feynman miał powiedzieć, że „jeśli myślisz, że rozumiesz mechanikę kwantową, to znaczy, że jej nie rozumiesz”. Jednym z najbardziej nieintuicyjnych zjawisk w tej teorii jest tzw. splątanie kwantowe, to właśnie je Einstein nazwał „upiornym oddziaływaniem na odległość”. Okazuje się jednak, że problemów jest znacznie więcej i żeby w pełni docenić, jak bardzo nieintuicyjne może być myślenie o rzeczywistości, potrzebujemy takich pojęć jak realizm, nielokalność czy niezależność pomiarowa.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność rozmawiać z prof. Janem Chwedeńczukiem właśnie o splątaniu kwantowym, nierówności Bella,, problemie pomiaru, a także o wielu innych aspektach mechaniki kwantowej.----------prof. Jan Chwedeńczuk jest fizykiem pracującym na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się podstawami mechaniki kwantowej, splątaniem, nierównościami Bella, nielokalnością oraz metrologią kwantową i zjawiskami w gazach kwantowych. Jest także wykładowcą akademickim i popularyzatorem nauki.---------Rozdziały:00:00 Wstęp01:23 Czym jest splątanie kwantowe?09:46 Rys historyczny i nierówność Bella17:35 Zmienne ukryte22:35 Nielokalność29:21 Niezależność pomiarowa32:17 Superdeterminism34:51 Problem falsyfikowalności38:13 Podstawy mechaniki kwantowej45:14 Problem pomiaru i interpretacje mechaniki kwantowej49:22 Determinizm i indeterminizm52:29 Ciekawe kierunki badań--------
Jeżeli chcesz wesprzeć podcast można to zrobić na platformie Patronite.
Zostań Patronem: https://patronite.pl/tobardziejskomplikowane---------

#31- Jak komórki przetwarzają informacje? | prof. Marta Miączyńska

Myślę, że ludzi od zawsze fascynowało, z czego jesteśmy zbudowani. Dziś większość z nas wie, że podstawowym budulcem naszego organizmu są komórki. Okazuje się jednak, że komórki są niesamowicie złożone, a zrozumienie procesu, w którym z jednej komórki powstaje cały ludzki organizm, wciąż stanowi ogromne wyzwanie naukowe. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Martą Miączyńską, właśnie o biologii komórki, o tym, jak zmienia się nasze rozumienie procesów w niej zachodzących, a także o rozwoju organizmów, nowotworach i o tym, czy komórki możemy nazywać „inteligentnymi”.--------Prof. Marta Miączyńska jest dyrektorką Międzynarodowego Instytutu Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie, gdzie od 2005 roku kieruje Laboratorium Biologii Komórki. Jej zainteresowania naukowe obejmują endocytozę i „logistykę” wewnątrzkomórkową, czyli to, jak transport wewnątrz komórki integruje się z innymi procesami, m.in. sygnalizacją i regulacją ekspresji genów. Jest laureatką wielu nagród za osiągnięcia naukowe. Pełni też funkcje międzynarodowe: jest wiceprzewodniczącą Rady EMBO oraz współprzewodniczy europejskiej sieci instytutów badawczych EU-LIFE. Udziela się także jako popularyzatorka nauki. Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Marta_Mi%C4%85czy%C5%84skaIIMCB: https://www.iimcb.gov.pl/pl/instytut/dyrekcja/30-marta-miaczynska--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:25 Komórka jako system02:46 Przetwarzanie informacji w komórce04:17 Jak komórka podejmuje decyzje?09:51 Mechanizmy komunikacji komórek13:25 Centralny dogmat biologii17:37 Mechanizmy naprawy w komórce21:35 Jak badamy złożoność komórki?27:33 Jak z komórki powstaje organizm?36:37 Nowotwory44:58 Czy komórki są „inteligentne”?--------

#30 - Czarne dziury: Co o nich wiemy i jak badamy? | dr Maciej Wielgus

Czarne dziury to niewątpliwie jedne z najbardziej tajemniczych i fascynujących obiektów w naszym Wszechświecie. Okazuje się, że nie tylko istnieją, w co początkowo wątpił nawet Einstein, ale odgrywają kluczową rolę w formowaniu się galaktyk i wpływają na ich losy. Dziś wiemy już z dużą pewnością, że czarne dziury istnieją, a w 2019 roku udało się uzyskać pierwszy obraz jednej z nich. Jednak mimo rosnącej wiedzy wciąż pozostają jedną z największych zagadek kosmosu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Maciejem Wielgusem zarówno o teoretycznych próbach zrozumienia czarnych dziur, jak i o eksperymentach, które pomagają weryfikować różne hipotezy.--------dr Maciej Wielgus jest astronomem zajmującym się fizyką czarnych dziur, zwłaszcza obserwacjami w paśmie radiowym, akrecją i emisją dżetów. Pracował zarówno w Polsce jak i w czołowych ośrodkach na świecie, m.in. na Harvardzie oraz w Instytucie Maxa Plancka a obecnie w Instytucie Astrofizyki w Andaluzji. Jest także członkiem zespołu Event Horizon Telescope, gdzie odegrał istotną rolę w projekcie, który doprowadził do uzyskania pierwszego obrazu czarnej dziury. Poza tym aktywnie popularyzuje naukę.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Wielgus---------Rozdziały:0:00:00 Wstęp00:01:23 Czym są czarne dziury?00:04:54 Horyzont zdarzeń00:10:53 Przesunięcie ku czerwieni00:12:34 Osobliwość00:14:14 Paradoks informacyjny i promieniowanie Hawkinga00:26:12 Wpływ czarnych dziur na galaktyki (akrecja i dżety)00:43:18 Pierwotne czarne dziury00:47:56 Przyszłość badań00:56:48 Jak przetwarzane są dane01:05:30 Uzyskanie obrazu czarnej dziury---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#29 - Sztuczna Inteligencja: Czy można mieć z nią relacje? | dr Konrad Maj

Sztuczna inteligencja to obecnie bardzo gorący temat i to z wielu różnych perspektyw. Jedną z nich jest psychologia obcowania z tymi systemami, bo okazuje się, że obserwujemy rosnącą liczbę ludzi, którzy nie tylko używają ich do pomocy w wykonywaniu zadań, ale angażują się w głębsze i bardziej intymne konwersacje. Pojawia się tutaj oczywiście pytanie: jaki to może mieć wpływ na naszą psychikę? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Konradem Majem zarówno o relacjach z systemami sztucznej inteligencji, ale także o tym, jak może to wpłynąć na społeczeństwo, edukację czy problem „alignmentu”.---------Dr Konrad Maj jest psychologiem społecznym i kierownikiem Centrum HumanTech na Uniwersytecie SWPS, a także adiunktem w Zakładzie Sztucznej Inteligencji na Wydziale Projektowania w Warszawie. Zajmuje się społecznymi i psychologicznymi aspektami nowych technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji oraz robotyki humanoidalnej. Jest autorem licznych publikacji naukowych, a także angażuje się w popularyzację wiedzy.SWPS: https://swps.pl/konrad-maj--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:16 Psychologia relacji z AI00:12:23 Bańki informacyjne i personalizacja kontaktu z AI00:20:10 Wpływ AI na funkcje poznawcze00:24:47 Asymetria relacji z AI00:31:34 Wpływ AI na społeczeństwo00:41:00 Wpływ AI na edukację00:48:26 Czy inteligencja ludzka będzie potrzebna?00:52:07 Problem alignmentu