To Bardziej Skomplikowane

#30 - Czarne dziury: Co o nich wiemy i jak badamy? | dr Maciej Wielgus

Czarne dziury to niewątpliwie jedne z najbardziej tajemniczych i fascynujących obiektów w naszym Wszechświecie. Okazuje się, że nie tylko istnieją, w co początkowo wątpił nawet Einstein, ale odgrywają kluczową rolę w formowaniu się galaktyk i wpływają na ich losy. Dziś wiemy już z dużą pewnością, że czarne dziury istnieją, a w 2019 roku udało się uzyskać pierwszy obraz jednej z nich. Jednak mimo rosnącej wiedzy wciąż pozostają jedną z największych zagadek kosmosu. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Maciejem Wielgusem zarówno o teoretycznych próbach zrozumienia czarnych dziur, jak i o eksperymentach, które pomagają weryfikować różne hipotezy.--------dr Maciej Wielgus jest astronomem zajmującym się fizyką czarnych dziur, zwłaszcza obserwacjami w paśmie radiowym, akrecją i emisją dżetów. Pracował zarówno w Polsce jak i w czołowych ośrodkach na świecie, m.in. na Harvardzie oraz w Instytucie Maxa Plancka a obecnie w Instytucie Astrofizyki w Andaluzji. Jest także członkiem zespołu Event Horizon Telescope, gdzie odegrał istotną rolę w projekcie, który doprowadził do uzyskania pierwszego obrazu czarnej dziury. Poza tym aktywnie popularyzuje naukę.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Maciej_Wielgus---------Rozdziały:0:00:00 Wstęp00:01:23 Czym są czarne dziury?00:04:54 Horyzont zdarzeń00:10:53 Przesunięcie ku czerwieni00:12:34 Osobliwość00:14:14 Paradoks informacyjny i promieniowanie Hawkinga00:26:12 Wpływ czarnych dziur na galaktyki (akrecja i dżety)00:43:18 Pierwotne czarne dziury00:47:56 Przyszłość badań00:56:48 Jak przetwarzane są dane01:05:30 Uzyskanie obrazu czarnej dziury---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#29 - Sztuczna Inteligencja: Czy można mieć z nią relacje? | dr Konrad Maj

Sztuczna inteligencja to obecnie bardzo gorący temat i to z wielu różnych perspektyw. Jedną z nich jest psychologia obcowania z tymi systemami, bo okazuje się, że obserwujemy rosnącą liczbę ludzi, którzy nie tylko używają ich do pomocy w wykonywaniu zadań, ale angażują się w głębsze i bardziej intymne konwersacje. Pojawia się tutaj oczywiście pytanie: jaki to może mieć wpływ na naszą psychikę? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr Konradem Majem zarówno o relacjach z systemami sztucznej inteligencji, ale także o tym, jak może to wpłynąć na społeczeństwo, edukację czy problem „alignmentu”.---------Dr Konrad Maj jest psychologiem społecznym i kierownikiem Centrum HumanTech na Uniwersytecie SWPS, a także adiunktem w Zakładzie Sztucznej Inteligencji na Wydziale Projektowania w Warszawie. Zajmuje się społecznymi i psychologicznymi aspektami nowych technologii, zwłaszcza sztucznej inteligencji oraz robotyki humanoidalnej. Jest autorem licznych publikacji naukowych, a także angażuje się w popularyzację wiedzy.SWPS: https://swps.pl/konrad-maj--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:16 Psychologia relacji z AI00:12:23 Bańki informacyjne i personalizacja kontaktu z AI00:20:10 Wpływ AI na funkcje poznawcze00:24:47 Asymetria relacji z AI00:31:34 Wpływ AI na społeczeństwo00:41:00 Wpływ AI na edukację00:48:26 Czy inteligencja ludzka będzie potrzebna?00:52:07 Problem alignmentu

#28 - Czy możemy poznać naturę Wszechświata? | dr Tomasz Miller

Matematyka jest niewątpliwie jedną z najważniejszych dziedzin ludzkiej aktywności intelektualnej i myślę, że każdy zdaje sobie sprawę, jak niezbędna jest jej rola w fizyce. Pojawia się jednak pytanie: dlaczego w ogóle możemy używać matematyki w fizyce i jakie są związki między tymi dwiema dziedzinami nauki?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z dr. Tomaszem Millerem właśnie o matematyce,  jej relacjach z fizyką, a także o samej strukturze matematyki, emergencji, automatach komórkowych oraz o roli technologii w pracy współczesnego matematyka.---------Tomasz Miller jest doktorem i fizykiem matematycznym pracującym w Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Naukowo zajmuje się strukturami geometrycznymi leżącymi na pograniczu ogólnej teorii względności i mechaniki kwantowej. Jest także nagradzanym popularyzatorem wiedzy.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Tomasz_MillerCKBI: https://ckbi.uj.edu.pl/ludzie-centrum/tomasz-miller--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:06 Czy matematyka jest wymyślana?00:03:52 Struktura matematyki00:11:37 Matematyka a fizyka00:24:15 Emergencja00:32:53 Automaty komórkowe i boidy00:38:18 Emergencja w matematyce00:42:06 Czy możliwa jest teoria wszystkiego?00:47:54 Rola technologii01:03:39 Czy AI jest inteligentna?

#27 - Jak medytacja wpływa na mózg? | prof. Zuzanna Setkowicz- Janeczko

Mindfulness i medytacja, choć coraz popularniejsze w dzisiejszym świecie, często kojarzą się z kimś siedzącym i właściwie nicnierobiącym. To jednak bardzo mylne wyobrażenie, bo taka praktyka wcale nie jest bezczynnością, potrafi realnie wpływać na nasz mózg, a także ujawnić coś co może nie być oczywiste na temat samej natury naszego świadomego doświadczenia. Tutaj jednak pojawiają się pytania: jak dokładnie wpływa na mózg? Co może w nas zmienić? I co właściwie ujawnia o naszym doświadczeniu?W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Zuzanną Setkowicz-Janeczko właśnie o medytacji, jej wpływie na mózg, świadomości oraz o tym, dlaczego taka praktyka może pozytywnie oddziaływać nie tylko na nas samych, ale też na ludzi wokół.----------Zuzanna Setkowicz-Janeczko jest profesorem neurobiologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Ponadto jest także certyfikowaną nauczycielką mindfulness oraz przewodniczącą rady i wykładowczynią w Polskim Instytucie Mindfulness. Prowadzi również kursy uważności i angażuje się w popularyzację nauki oraz medytacji.Studio Uważnego Rozwoju: https://studiouwaznegorozwoju.pl/Profil UJ: https://pnd-izibb.wb.uj.edu.pl/zespol/zuzanna-setkowicz-janeczko----------Rozdziały:00:00 Wstęp01:18 Czym jest medytacja i mindfulness08:50 Jak medytacja wpływa na mózg17:23 Medytacja a depresja20:21 Medytacja współczucia22:08 Wpływ medytacji na społeczeństwo24:20 Rola akceptacji26:13 Poczucie „ja”31:20 Medytacja a ADHD32:04 Potencjalne negatywne skutki medytacji35:26 Mechanizmy uwagi39:02 Medytacja a świadomość42:44 Badania naukowe nad medytacją47:10 Trudne i nieprzyjemne doświadczenia50:22 Argumenty za medytacją

#26 - Chaos, Mechanika kwantowa, Emergencja, Wolna wola, Matematyka | prof. Marek Kuś

Otaczająca nas rzeczywistość jest skomplikowana, jednak dzięki nauce udało nam się przynajmniej częściowo poznać mechanizmy działania naszego Wszechświata. Okazuje się, że są one dużo dziwniejsze, niż ktokolwiek mógłby się spodziewać, ale ujawniają pewną strukturę rządzoną prawami fizyki. Powstaje więc naturalne pytanie: co możemy powiedzieć o tej strukturze i jej ewolucji w czasie? W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Markiem Kusiem właśnie o różnych aspektach naszego rozumienia świata. Rozmawiamy o związkach matematyki z fizyką, emergencji, chaosie, zarówno klasycznym, jak i kwantowym, o informacji, mechanice kwantowej, determinizmie, a nawet zahaczamy o temat wolnej woli.--------Marek Kuś jest profesorem fizyki teoretycznej i wieloletnim pracownikiem Centrum Fizyki Teoretycznej PAN, gdzie w latach 2003-2006 pełnił funkcję dyrektora. Jest także współtwórcą Krajowego Centrum Informatyki Kwantowej w Gdańsku. Jego zainteresowania naukowe obejmują podstawy mechaniki i informatyki kwantowej, chaos klasyczny i chaos kwantowy, a także filozofię nauki. Udziela się także jako popularyzator wiedzy. ----------Rozdziały:00:00:00 Wstęp  00:01:28 Związek fizyki i matematyki  00:15:13 Emergencja  00:23:31 Chaos  00:31:31 Chaos kwantowy  00:38:32 Mechanika kwantowa i informacja  00:46:06 Problem pomiaru  00:56:07 Granice determinizmu  01:00:34 Wolna wola  01:07:11 Poznanie praw natury---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#25 - Jak ewolucja ukształtowała nasze zachowania? | prof. Bogusław Pawłowski

Niewątpliwie nasze zachowania są jednymi z najbardziej skomplikowanych, jakie możemy zaobserwować w naturze. Myślę tutaj zarówno o tych indywidualnych, jak i grupowych, które pozwoliły nam sięgnąć znacznie dalej niż mogłaby pojedyncza jednostka. Naturalnie nasuwa się pytanie, jakie procesy sprawiły, że nasz gatunek osiągnął ten niespotykany wcześniej poziom rozwoju i złożoności zachowań. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Bogusławem Pawłowskim właśnie o tych mechanizmach, o selekcji ewolucyjnej, roli genów oraz o tym, jak badania nad historią naszego i innych gatunków mogą pomóc w lepszym zrozumieniu naszej natury.--------Bogusław Pawłowski jest antropologiem i profesorem nauk biologicznych, a także kierownikiem Zakładu Biologii Człowieka na Uniwersytecie Wrocławskim. Specjalizuje się w badaniach nad ewolucją człowieka i biologicznym podłożem zachowań, w tym nad doborem płciowym i biologią atrakcyjności, a jego prace były publikowane w prestiżowych czasopismach, takich jak np. Nature. Jest również aktywnym popularyzatorem nauki.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Bogus%C5%82aw_Paw%C5%82owski--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp00:01:16 Co podlega ewolucji w zachowaniach?00:02:59 Rola genetyki00:03:59 Rodzaje selekcji00:09:22 Jak powstała współpraca?00:17:34 Stabilizacja współpracy00:27:03 Wpływ inteligencji00:30:51 Podział na „my i oni”00:38:03 Tworzenie narracji przez umysł00:39:27 Wpływ kultury00:48:00 Wpływ genetyki00:53:04 Geny i przypadek?00:59:35 Przyszłość badań01:03:05 Złożoność procesów ewolucyjnych---------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#24 - Strach i lęk: co o nich wiemy i jak leczyć zaburzenia? | prof. Ewelina Knapska

Myślę, że wszyscy dobrze, a czasami może nawet za dobrze, znamy uczucie strachu i lęku. Zaburzenia lękowe nie tylko stanowią bardzo duży problem społeczny, ale zwiększają także ryzyko depresji, która jest obecnie jedną z najpowszechniejszych i najpoważniejszych chorób. Dlatego pojawiają się tutaj dwa duże pytania. Po pierwsze: jakie mechanizmy neurobiologiczne odpowiadają za pojawianie się strachu czy stanów lękowych. Po drugie: jak ta wiedza może pomóc nam w leczeniu zaburzeń związanych właśnie z lękiem. W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Eweliną Knapską zarówno o neurobiologii strachu i lęku, jak i o możliwych sposobach leczenia.---------prof. Ewelina Knapska jest kierowniczką Pracowni Neurobiologii Emocji w Instytucie Nenckiego. Wraz ze swoim zespołem zajmuje się badaniem mózgowych mechanizmów związanych z emocjami, w tym także badaniami nad strachem i lękiem. Jest również aktywną popularyzatorką wiedzy. W internecie można znaleźć zarówno podcasty, jak i wykłady, w których opowiada o neurobiologii emocji.Wikipedia: https://pl.wikipedia.org/wiki/Ewelina_KnapskaStrona: https://nencki.edu.pl/pl/people/knapska-ewelina/--------Rozdziały:00:00 Wstęp01:20 Czym różni się strach od lęku?03:20 Ciało migdałowate a strach06:29 Inne struktury mózgowe a strach09:59 Struktury związane z lękiem14:25 Subiektywne doświadczenie16:35 Źródła różnorodności odczuwania lęku17:48 Epigenetyka20:34 Kluczowe momenty neuroplastyczności24:17 Co wpływa bardziej: myśli czy ciało?28:10 Wpływ mikrobioty na lęk30:48 Możliwe terapie37:02 Jakie leki na lęk?38:25 Psychodeliki41:40 Gdzie występuje neuroplastyczność?--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#23 - Inteligencja, AI, Świadomość, Wolna Wola | dr Paweł Boguszewski

Inteligencja to z jednej strony pojęcie bardzo trudne do zdefiniowania, ale z drugiej, większość z nas ma pewną intuicję, czym ona jest. Obecnie to temat szczególnie ważny ze względu na rozwój systemów, którym coraz trudniej odmówić właśnie inteligencji. Dlatego w dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z neurobiologiem dr. Pawłem Boguszewskim, nie tylko o samej inteligencji i sztucznej inteligencji, ale także o tym, jak neurobiologia może pomóc w zrozumieniu takich zjawisk jak świadomość czy koncepcja wolnej woli.--------Dr Paweł Boguszewski jest neurobiologiem i kierownikiem Pracowni Metod Behawioralnych w Instytucie Nenckiego. Zajmuje się badaniem zachowań zwierząt w kontekście zarówno badań podstawowych, jak i aplikacyjnych. Jest również aktywnym popularyzatorem wiedzy. W internecie można znaleźć jego wykłady oraz rozmowy popularyzujące naukę.Strona: https://nencki.edu.pl/pl/people/boguszewski-pawel/--------Rozdziały:00:00:00 Wstęp  00:01:14 Czym jest inteligencja?  00:07:16 Układ nerwowy i jego ewolucja  00:14:37 Inteligencja człowieka  00:26:10 Mierzenie inteligencji (IQ i współczynnik G)  00:35:44 Sztuczna inteligencja a ludzka  00:45:06 Problem alignmentu  00:54:23 Świadomość  00:59:12 Wolna wola----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#22 - Placebo, nocebo i psychologia bólu | prof. Przemysław Bąbel

Myślę, że efekt placebo to zjawisko niesamowicie fascynujące, bo pokazuje, jaką siłę oddziaływania może mieć nasza psychika. W końcu jak to możliwe, że samo przekonanie o tym, że np. bierzemy jakiś lek, może nam pomóc i wywołać realne zmiany w organizmie, pomimo że tak naprawdę nie przyjęliśmy żadnej aktywnej substancji. Pojawia się tu mnóstwo pytań, zarówno o to, jakie mechanizmy sprawiają, że efekt placebo w ogóle działa, ale także o jego zakres i to, czy możemy wykorzystać go w leczeniu. I tak np. jednym z ciekawszych zastosowań tego efektu może być pomoc w leczeniu bólu.W dzisiejszym odcinku miałem przyjemność porozmawiać z prof. Przemysławem Bąblem o efekcie placebo i nocebo ale także o psychologii bólu.---------Przemysław Bąbel jest profesorem i prodziekanem ds. naukowych Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu Jagiellońskiego. W latach 2020–2024 pełnił funkcję dyrektora Instytutu Psychologii UJ. Jest także prezesem Polskiego Towarzystwa Psychologii Behawioralnej oraz członkiem wielu komitetów. Kieruje także Zespołem Badania Bólu. Specjalizuje się w badaniach nad mechanizmami placebo, pamięcią bólu i psychologicznymi czynnikami wpływającymi na jego percepcję. Jest także nagradzanym popularyzatorem nauki.Strona UJ: https://psychologia.uj.edu.pl/przemyslaw-babel---------Rozdziały:0:00 Wstęp01:34 Czym jest placebo?05:32 Informacja i kontekst08:14 Oczekiwania i mechanizmy mózgowe11:39 Zakres działania placebo14:24 Badania nad placebo16:24 Placebo w leczeniu21:41 Czy wiedza o placebo wpływa na jego skuteczność?24:25 Czym jest nocebo?28:27 Powszechność placebo i nocebo29:30 Czym jest ból?30:51 Złożoność doświadczenia bólu32:29 Który mechanizm jest dominujący?33:46 Modulacja bólu35:29 Pamięć bólu39:41 Leczenie bólu43:46 Spersonalizowanie leczenia bólu--------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/

#21 - Dlaczego świadomość jest tak trudnym problemem?

Temat świadomości wydaje się być jednym z najdziwniejszych zagadnień. Z jednej strony odnosi się do najważniejszej cechy naszego istnienia. W końcu wszystko, czego możemy w ogóle w życiu doświadczyć, możemy przeżyć tylko będąc świadomi. Z drugiej strony — nie mamy obecnie dobrego wytłumaczenia, czym jest świadomość ani jak powstaje, a to sprawia, że naukowcy i filozofowie opracowali dziesiątki, jeśli nie setki różnych teorii. W dzisiejszym odcinku chciałbym pokazać, dlaczego problem świadomości jest tak trudny z naukowego punktu widzenia, a także jak ta trudność prowadzi do teorii, które mogą wydawać się wręcz całkowicie szalone. Myślę, że to także temat, który świetnie pokazuje, jak nasze intuicje potrafią kierować naszym myśleniem — ale też to, jak postawa, którą przyjmujemy wobec jeszcze niepoznanego, może zmieniać nasze rozumienie świata.----------Kilka linków do różnych materiałów:- Podcast z prof. Michałem Wierzchoniem:https://youtu.be/ffxJVw93rKA- Dokument o fundamentalnym podejściu do świadomości: https://www.amazon.com/Lights-Understanding-Consciousness-Understand-Universe/dp/B0DL6P87MH- Książka o inteligencji roślin : https://www.amazon.com/Light-Eaters-Unseen-Intelligence-Understanding/dp/0063073854- Notatki prof. Ducha o świadomości które pokazują złożoność zagadnienia:https://is.umk.pl/~duch/Wyklady/Kog/25-swiadomosc.htm-----------Rozdziały:00:00 Wstęp00:59 Czy warto myśleć o świadomości?05:20 Definicja i trudny problem świadomości07:14 Świadomość a przetwarzanie informacji10:56 Czy można sprawdzić, że dany system ma świadomość?14:37 Pochodzenie intuicji15:25 Świadomość jako coś fundamentalnego?18:50 Różne postawy wobec niepoznanego----------Znajdziesz mnie także na Instagramie: https://www.instagram.com/to.bardziej.skomplikowane/